تجربه حضور در یک پروژه بین المللی

چندماهی است که در پروژه SURF که در رابطه با “بهبود مقاله‌ های استدلالی دانشجویان از طریق بازخورد آنلاین همسالان” است مشغول به همکاری و فعالیت هستم. این پروژه طولی دو ساله تحت مدیریت دکتر امید نوروزی، دانشیار دانشگاه واخنینگن هلند و مشاوره دکتر سید کاظم بنی هاشم پژوهشگر پسادکتری دانشگاه واخنینگن در حال اجرا است. نتایج این پروژه نه تنها به یادگیرندگان بلکه به اساتید و معلمان که بار کاری بسیاری دارند و بازخورد دادن به نوشته های دانشجویان برایشان بسیار زمان بر است کمک شایانی می کند.

ما چند ماه اولیه مقالات دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشدی که در چندین دوره آموزشی مثل اقتصاد و سیاست محیط زیستی، سلامت جهانی و… شرکت کرده بودند را تحلیل کردیم. هر دانشجو می بایست بعنوان تکلیف انتهای دوره، یک نوشته استدلالی در رابطه با یکی از چندموضوعی که به او ارایه شده است، بنویسد. علاوه بر این فرد وظیفه دارد تا مقالات دو تن دیگر از دوستانش را بخواند و به آن ها بازخوردهای سازنده بدهد و در مرحله بعد هم مقاله خودش را بر اساس چهارچوبی که برای نوشتن یک مقاله استدلالی آموخته است و نیز بر اساس کامنت های دریافت شده از دوستانش اصلاح کرده و دوباره ارسال کند.

پروسه تحلیل نوشته های استدلالی و همچنین بازخورد دانشجویان به همدیگر نیازمند دقت فراوان است و بر اساس ابزارهای سنجشی صورت می گیرد که مشخصا برای این امر طراحی شده اند.ما در طی چند ماه حدود ۲۳ جلسه ۲ ساعته با همدیگر داشتیم تا در مورد نحوه تحلیل و نمره دهی نوشته های دانشجویان و بازخوردهای ایشان به یک توافق جمعی برسیم و در مورد مقاله ای که در این بخش می نویسم به یک اتفاق نظر برسیم. پس از آن هم هر کدام از ما بیش از ۱۵۰ ساعت برای تحلیل نوشته های دانشجویان و کمی بیشتر از این میزان ساعت برای تحلیل بازخوردهای دانشجویان وقت صرف کرد. این پروژه همانطور که گفتم نیازمند مسئولیت پذیری و دقت نظر بالایی است. از آنجایی که پایان نامه کارشناسی ارشدم را در حوزه داده کاوی پزشکی انجام داده بودم و علاقه خاصی به دنیای عجیب و پر رمز و راز داده دارم، فرصت تحلیل داده های یادگیری دانشجویان در پروژه ای با این سطح از گستردگی برایم بسیار مغتنم و ارزشمند است.

همکاری در این پروژه برایم کلاس درس است. طراحی و شیوه اجرای پروژه، ارتباطات، کارتیمی، جلسات هفتگی، خواندن مقالات دانشجویان و بازخوردهای آن ها، همه و همه زاویه دید مرا بسیار عمیق تر از قبل کرده است. حالا هوشیارانه تر از قبل به اهمیت نوشتن توجه دارم. پس از تحلیل این حجم از نوشته و بازخورد می توانم حدسیات مختلفی در مورد نحوه نوشتار و بازخورد دادن اقوام و فرهنگ های مختلف داشته باشم که این حدسیات اتفاقات پایه های علمی جالبی هم دارند که حتما در مقالات بعدی بیشتر از آن ها خواهم نوشت.

نوشتن؛ ابزاری برای تفکر

متاسفانه دانش آموزان و دانشجویان ایرانی بسیار کم می نویسند و به قول شاهین کلانتری به فیزیوتراپی شدید قلمی نیاز دارند.

ما مدرسین و معلمین هم اگر از یادگیرنده ای در خواست نوشتن کنیم بیشتر منظورمان بیان محفوضات است. آن ها هم مشتی نوشته که ممکن است هیچ باور و تاملی نسبت به آن ها نداشته باشند را بر روی برگه تهوع می کنند. اشکال از ماست! ما کمتر از آنان می خواهیم تا تامل های عمیق داشته باشند و نظرات خود را مستدل بیان کنند. نظراتی که جلوه هایی از شخصیت ایشان و نوع نگرششان را به ما هویدا می کند. نوشته هایی که کمک می کند تا فرد عمیق تر به مسایل فکر کند و تفکر نقاد او را بهبود می بخشد. مگر غیر این است که می گویند برای اینکه فکر کنی بنویس؟

نوشتن ابزاری قوی برای بهتر فکر کردن و برای بهتر تحلیل کردن است!

ما ادعا داریم که می خواهیم یادگیرندگانی را پرورش دهیم که بتوانند در عصر امروز، مسایل مبهم و پیچیده را با نگاهی نقادانه و تحلیلی، حل کنند اما به آن ها ابزاری برای این کار ارایه نمی دهیم. آن ها کمتر نوشتن و فکر کردن را تمرین می کنند و حتی خودمان هم بعنوان معلم، استاد و یک شخص آموزشی تلاشی برای گسترش علم از طریق نوشتن و ارایه اش به دیگران نمی کنیم و بنظر می آید ضعف در نوشتن و تامل، یک تهدید جدی برای نظام آموزشی ما باشد.

حلقه مفقوده آموزش؛ بازخورد!

مورد دیگر مساله بازخورد است. بازخورد حلقه مفقوده آموزش ما است. بازخورد قطب نمای آموزش است و باید از نتایج آن برای بهبود آموزش بهره برد. اینکه یک معلم و یا یک استاد بداند چگونه یک بازخورد سازنده بدهد بسیار اهمیت دارد اما از آن اثربخش تر آموزش آن به یادگیرندگان است. افراد باید بدانند چگونه می توانند به همدیگر بازخورد سازنده، انتقادی و مثبت ارایه دهند و چگونه به رشد همدیگر کمک کنند. اگر چنین نگرشی اول در سطح نظام آموزشی و بعد در سطح جامعه تسری پیدا کند به پویایی و موفقیت همه آحاد کمک خواهد کرد. اینکه یادگیرنده بداند بازخورد او مهم است و باعث پیشرفت شخص دیگری می شود باعث عمق بخشی در نظرات او و حس ارزشمندی می شود. در نظام آموزشی ما کمتر دیده می شود که از افراد بخواهیم که به ما بعنوان آموزش دهنده و به دوستانش بعنوان یادگیرنده بازخورد های مثبت و سازنده بدهد.

یک مثال

خانم احمدی درس علوم اجتماعی را به دانش آموزان تدریس می کند. او می داند که آماده کردن دنش آموزان برای مسایل پیچیده در دنیای واقعی از اهمیت ویژه ای برخوردار است پس تصمیم می گیرد یک تکلیف اصیل طراحی کند. او در نظر دارد چندین مهارت را در دانش اموزانش تقویت کند پس با اهدافی چون:

  • بهبود تفکر انتقادی
  • تقویت تفکر رایانشی
  • افزایش توجه دانش آموزان به محیط زیست و تغییر نگرش آن ها نسبت به استفاده از پلاستیک های یک بار مصرف
  • بهبود نحوه نوشتار دانش آموزان
  • تقویت سواد دیجیتال و جستجوی منابع معتبر در اینترنت

تکلیف اصیل زیر و سنجه اش را به دانش اموزان می دهد. خانم احمدی یک موضوع چالش برانگیز که معضلی جهانی است را برای دانش آموزانش مطرح می کند موضوعی که هر فردی می تواند نظر مختص به خودش را داشته باشد. او می خواهد تا در دانش اموزانش در این مورد جستجو کرده و با استدلال دلایل خود را در مورد نظری که دارند بیان کنند. موضوعی که همه انسان ها باید بدان توجه داشته باشند در غیر اینصورت در چند دهه آینده تمامی افراد این کره خاکی دچار مشکلات عدیده آن خواهند شد.

خانم احمدی این سوال را به همراه سنجه ای که برای آن طراحی کرده است در اختیار دانش اموزانش قرار می دهد و سپس از آن ها می خواهد تا نوشته های همدیگر را خوانده و به همدیگر نیز بازخورد دهند.

2 دیدگاه دربارهٔ «تجربه حضور در یک پروژه بین المللی»

  1. چه جالب
    تا قبل از مطالعه این متن هرگز به این موضوع فکر نکرده بودم و نمی دونستم انقدر میتونه موثر باشه شیوه یادگیری صحیح در نوشتن میتونه بسیاری از مشکلات علمی و در حوزه یادگیری و آموختن را حل کنه.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *