تاثیر رنگ بر کودکان

این مقاله را می خواهم با تحلیل این تصویر و تاثیر رنگ های بکار رفته در محیط بازی کودکان شروع کنم.

ترکیب رنگهای سبز و قرمز که نمادی از میوه هندوانه است.

آیا فقط هدف آشنایی کودکان با هندوانه بوده است یا طراح اهداف دیگری هم داشته است؟

نقش رنگها در زندگی انسانها

به نظر می رسد رنگها در طول زندگی انسانها نقشی فراتر از زیبایی دارند. رنگها به ما ثابت کرده اند که می توانند نقش درمانی، یادگیری و تربیتی داشته باشند. رنگها در برخی موقعیت ها به ما اثبات کرده اند که می توانند نقش بازدارندگی یا هشدار و یا اطمینان و احتیاط را هم به عهده بگیرند.

بیایید به سراغ کودکان برویم، چرا که شخصیت افراد در کودکی شکل گرفته و پایه و اساس زندگی آنهاست.

آیا کودکان واکنش های خوبی نسبت به رنگها دارند؟ یا بهتر است اینطور بپرسیم که رنگها چه تاثیری در زندگی کودکان دارند و اصلا حضور رنگها در فضاهای بازی و آموزشی چه عملکردی را بر عهده می گیرند و آیا آن تاثیر مناسب و مورد انتظار را بر کودکان دارند؟

تاثیر رنگ بر کودکان

بهتر است یک تحقیق در این باره مطالعه کنیم که اتل و ایتن انجام داده اند:

بـــه گفتـــه یوهانـــس ایتن رنگ زندگی اســـت، زیـــرا زندگی بـــدون رنگ همچون مرده اســـت. رنـــگ در فراینـــد یادگیـــری بســـیار تأثیرگـــذار می باشـــد، بـــه ایـــن دلیـــل کـــه یادگیـــری دارای ســـبک های گوناگونـــی چـــون شـــناختی، عاطفـــی و فیزیولوژیکـــی اســـت یـــک معلـــم توانـــا میتوانـــد بـــا بهرهگیـــری از ایـــن ســـبکها و پیوند آنهـــا با یادگیـــری، ایـــن فرآینـــد را کارآمدتر ســـازد تـــا حافظه بلندمـــدت فعال گردد. پـــس این امکان بـــرای معلـــم و در کل کادر اجرایی مدرســـه وجـــود دارد کـــه با اســـتفاده درســـت از رنگها و مدیریت حســـاب شـــده، حالتها و شـــرایط مناســـبی برای یادگیری فراهم شـــود.

طی مطالعاتی که در مرکز روانشناســـی آلســـن کـــودکان آلمـــان به عمل آمده مشخص شد که بیشتر رنگهـــای قرمـــز، نارنجی، زرد و آبی مورد علاقه کودکان است به همین دلیل کارخانه های اســـباب بازی وســـایل بـــازی کـــودکان را اغلـــب در چهار رنـــگ مذکور تهیـــه و تولید می کنند.

از طرفـــی رنگهـــای خا کســـتری، ســـیاه، قهـــوه ای و ســـفید مـــورد علاقه نمی باشـــد. مســـئولان و مربیان مهدکودکها و کودکســـتانها باید با علم روانشناســـی رنگها آشـــنا شـــوند تـــا در انتخاب رنگ محیط آموزشـــی و بـــه مبانی اولیه نیـــز در لباسهـــای خـــود و کودکان، آگاهانه دقت بیشـــتری بـــه کار برند؛ بنابرایـــن با توجه به اینکـــه رنگهـــا اثـــرات عمیقی بر سلســـله اعصـــاب و روان کودکان بـــه جا می گـــذارد نباید از رنگهایی مانند ســـیاه و قهوه ای و یا ســـفید یک دســـت در محیط آموزشـــی اســـتفاده کرد، زیـــرا نوعـــی اختــلالات عصبی، خســـتگی روحـــی و بیقـــراری در کـــودکان ایجـــاد می کند و بـــه بی علاقگــی و گاهی احســـاس نفـــرت به مربیـــان و معلمانی کـــه از این رنگهـــا به صورت یک دســـت اســـتفاده کننـــد می انجامـــد (شـــاهچراغی و بنـــدر آبـــادی، ۱۳۹۵:۳۱۱ ).

تاثیر رنگ در محیط آموزشی

هنری اتل تأثیرهای رنگ محیطی مدرســـه ای را مطالعـــه نمود. رنگهای اصلی، بـــا تأثیرهای مثبت تر ذهنـــی همراه بود. در مطالعه هنر اتل رنگهای زرد، ســـبز، پرتقالی و آبی روشـــن بیشـــتر مورد علاقـــه دانـــش آمـــوزان بـــود. وقتی ایـــن رنگهـــا در رنگ آمیـــزی کالسها مـــورد اســـتفاده قرار گرفـــت، نمـــره بهره هوشـــی دانش آمـــوزان تا ۱۲ نمـــره افزایش یافـــت. درحالیکـــه محیط های ســـفید، قهـــوهای و ســـیاه نمره هـــای دانـــش آمـــوزان کاهـــش پیـــدا کـــرد (قربانـــی، ۱۳۸۳ ).

در محیـــط آموزشـــی رنگ تأثیر روانـــی ز یادی بر کـــودکان دارد. نحوه رنگ آمیزی محیط آموزشـــی در تحقیقات زیادی بررســـی شده اســـت. استفاده از رنگهای مناســـب در محیط آموزشی باعـــث کاهـــش غیبت های مکرر دانش آموزان افزایش دلبســـتگی و دلگرمـــی آنان به محیط و کاهش خســـتگی چشـــم و بدن شـــده و ناخودآگاه در آنان شـــوق و علاقه بیشتری به وجود می آورد. (رحمتـــی زاده، ۱۳۹۱).

با توجه به اینکـــه رنگهـــا اثـــرات عمیقی بر سلســـله اعصـــاب و روان کودکان بـــه جا می گـــذارد نباید از رنگهایی مانند ســـیاه و قهوه ای و یا ســـفید یک دســـت در محیط آموزشـــی اســـتفاده کرد، زیـــرا نوعـــی اختــلالات عصبی، خســـتگی روحـــی و بیقـــراری در کـــودکان ایجـــاد می کند. همچنین ممکن است استفاده زیاد این رنگ ها در پوشش مربیان و معلمان یا در آموزش باعث بی علاقگــی و گاهی احســـاس نفـــرت کودکان شود.

نتیجه ­گیری

در پژوهش های متعددی بر نقش رنگها در یادگیری کودکان و افزایش تمرکز و خلاقیت آنها تاکید شده است بازی با رنگها از جمله بازی های نشاط آور برای کودکان است به تصاویر زیر با دقت نگاه کنید :

  • حضور موثر رنگهای مورد علاقه کودکان در اسباب بازیها و لباس های آنان  نشاط وصف­ناپذیری را به آنها القا می کند و لذت بازی را دوچندان می کند و از همه مهمتر اینکه قدرت یادگیری و تمرکز کودکان بالاتر می رود و هیچ پژوهشگری نمی تواند این تاثیر را انکار کند.
  • دنیای زیبای رنگی کودکان آنها را به فعالیت های فیزیکی تشویق می کند و در کنار این فعالیتها روح آنها را نوازش می دهد.
  • بازی با رنگها سالهاست که مورد توجه مربیان و روانشناسان حوزه کودک قرار گرفته است اجازه آزادی به کودکان در رنگی شدن دستها و صورت و لباسهایشان دنیای جدیدی برای آنها نمایان می کند که موجب شناخت بهتر توانایی های خودشان نیز می گردد.
  • کودکان را از رنگی شدن منع نکنیم، در پس بازی با رنگها آنها الگوهای زیستی را می آموزند آنها یاد میگیرند که چگونه تمرکز کنند که چگونه از تواناییهای خود استفاده کنند.

رنـــگ به عنـــوان ســـمبلی مشـــخص همـــواره از دیـــر بـــاز مـــورد توجـــه بـــوده اســـت و به عنوان متغیـــری در خالقیـــت و یادگیـــری کـــودکان نقـــش بســـزایی دارد.

 بـــا توجـــه به اینکـــه محیط اطـــراف کـــودک باید مطابق بـــا فعل وانفعالات درون وی باشـــد و حـــواس و حس کنجکاوی او را برانگیـــزد ازیـــن رو بهتریـــن فضاهـــا برای کـــودکان باید مطابق بـــا نیازهـــای او رنگارنگ و با نشـــاط باشـــد و در طراحی فضاهای کودک محور توجه به مقوله رنگ ها باید در نظر گرفته شود. کـــودکان با رنگ مـــکان را حس می کننـــد. در طراحی فضاهـــای مهدکودک بایـــد بـــه ســـاختارهای زیباییشناســـی و عملکـــردی کـــه انگیـــزه و میـــل را در کـــودک برای پیشـــرفت و تکامـــل در توانایی هـــای فکـــری، خالقانـــه، جســـمی و روحی بر می انگیـــزد توجه نمـــود. به کارگیـــری رنـــگ فقـــط یکـــی از عوامـــل تکاملـــی و پیشـــرفت تکاملی فکـــری کودک نیســـت بلکـــه بـــه عوامـــل عاطفی نیـــز مربوط می شـــود. کـــودکان برای رشـــد و بـــروز خلاقیت نیـــاز بـــه محیط آموزشـــی پویـــا و رنگارنگ همـــراه با ایجـــاد محیطی گـــرم و صمیمـــی دارند. بنابرایـــن با اســـتفاده از رنگهـــا و المانهـــای رنگی و عوامـــل محیطی مؤثر محیط آموزشـــی مناســـبی را بـــرای رشـــد و خالقیت کـــودکان خلـــق می کنیم.

سخن آخر

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.